#29 Spreekwoordwoensdag – De pijp aan Maarten geven

Al eerder ging ik op onderzoek uit naar wie Joost eigenlijk is en waarom hij alles mag weten. Ik zou niet willen zeggen dat het antwoord teleurstellend was, maar stiekem had ik hem wel spannender gehoopt. Deze week ga ik op zoek naar Maarten en het weggeven van de pijp…

Note to self
Voordat ik begin wil ik eerst beginnen met een note to self. Namelijk dat nu we Maarten en Joost gehad hebben, ik vast genoeg spreekwoorden met namen kan vinden om in een speciale namen-editie te proppen. Weet jij nog een spreekwoord met een naam erin? Laat het me weten! Wordt vervolgd…

En, door!
Op de dagen dat ik spreekwoordwoensdag schrijf, wat echt niet per se op woensdag is mocht je die illusie hebben, ben ik altijd superblij dat internet bestaat. Want omdat internet bestaat hoef ik het wiel niet opnieuw uit te zoeken en een miljoen boeken uit het jaar 1600-zoveel te lezen om de betekenis en de oorsprong van een spreekwoord uit te zoeken. Ja vooruit, misschien is het niet helemaal eerlijk dat ik de betekenis dan zomaar van internet pluk. Maar laten we wel wezen, ik ben wel degene die de betekenis op de leukste manier opschrijft. Of niet dan?!

Een paar keer Maarten
Wat de daadwerkelijke betekenis van het spreekwoord is Weet. Ik. Niet. En daarom, en ik doe het niet gauw en graag in spreekwoordwoensdag, geef ik jullie een aantal mogelijkheden over waar het spreekwoord vandaan kan komen.  Laten we beginnen bij nummer 1!

  1. In het niet zo ver weg gelegen Vlaanderen is Maarten met zijn pijp een algemene uitdrukking voor opgeven of sterven. Het wordt veelal gebruikt in de wielrennerssport (saai..) en in Nederland zelfs gebuikt als vakjargon. Waar het vandaan komt weten zelfs de lexicografen niet. Die gokken erop dat het te maken heeft met ‘het niet overleven van de maand maart’… Ik besef dat deze eerste ‘oorsprong’ bijna niet vager kan, aangezien ik zelfs op moest zoeken wat een lexicograaf is (iemand die woordenboeken schrijft), maar ik wilde je hem niet onthouden mocht je een wielrennerfan zijn.
  2. Ook in Duitsland hebben ze wel ideeën over Maarten. Namelijk dat op Sint-Maarten een Sint-Maarten pop wordt gebakken waar een pijp in wordt gestoken. Die pijp wordt dus aan Maarten gegeven. De pijp is in dit geval eigenlijk de bisschopstaf en het verband met sterven of opgeven is er niet. +1 voor de aannemelijk inleiding, maar bij de pijp die eigenlijk voor de staf staat haakte ik af.
  3. Dan hebben we nog taalkundige Jan Stroop die ook een suggestie doet. Hij denk dat deze Maarten verwijst naar meneer Maarten Luther, die zijn pij(p) aan de wilgen hing. Even voor het verhaal: een Pij is een kledingstuk dat gedragen wordt door monniken. Maarten hing hem in ieder geval aan de willigen, waardoor het gezegde je pij aan Maarten geven Dat moet echt heel irritant zijn geweest voor Maarten zelf, dat hij van iedereen een pij kreeg terwijl hij hem net zelf aan de wilgen had gehangen… In ieder geval komt het er op neer dat je, op het moment dat je je pij aan Maarten geeft of aan de wilgen hangt je het katholieke geloof afzweert. Of, voor de atheïsten onder ons: ergens mee besluit te stoppen.

En zo zijn er nog wel drie suggesties, maar ik vind het wel even genoeg geweest. Welke vind jij het meest aannemelijk?

Like & volg