#31 Spreekwoordwoensdag – Als het hemd scheurt dan heeft het een gat

Sommige spreekwoorden zijn meteen duidelijk. Een gat in de hand hebben of een gat in de dag slapen? Je hoeft geen genie te zijn om de betekenis te raden. Maar hoe zit het met dat gat in het hemd?

Meerdere gaten
Kennelijk is een ‘gat’ een populair woord om een spreekwoord mee in te vullen. Waar het ene gat wordt gebruikt om het woord bips te vervangen (geen nagel meer hebben om zijn gat te krabben), wordt het andere gat gebruikt om daadwerkelijk een gat aan te duiden (een gat in de lucht springen). Nou vooruit, een figuurlijk gat natuurlijk. Ik weet trouwens niet of je het gemerkt hebt, maar hoe vaker je het woord gat ziet en/of uitspreekt in je hoofd, hoe raarder het wordt. Een beetje als het woord tosti. Gat, gat, gat, gat…

Harreboméé en zijn gat
Ik ben altijd weer blij verrast als ik op zoek ga naar een spreekwoord en meneer P.J. Harrebomée op mijn pad verschijnt. Je weet wel, met zijn boek Spreekwoorden der Nederlandsche taal uit 1990. Hij hielp mij destijds ook, alleraardigst al zeg ik het zelf, bij spreekwoordwoensdag #12 en #14. Wat ik mooi vind aan zijn boek zijn de oud-Nederlandse spreekwoorden. Zo staat ons hemd er natuurlijk ook in (Als het hemd (of: het zeil) scheurt, dan is (of: heeft) het een gat), maar staan er ook spreekwoorden in, met het woord gat, die totaal onbekend en reuze vermakelijk zijn.

  • Dat gat is niet te stoppen -> Dat gat is on fire!
  • Geen kostelijker gat dan het lekkere keelgat -> Ik wil geloof ik niet weten wat dit betekent…
  • Het is uit mijn gat en in mijn gat -> Waarheid als een koe

Kom, kom
Het gat van deze week, die in het hemd, is geen fijne, maar ook wel weer een bemoedigende. Want natuurlijk blijft er een gat over als je je hemd scheurt. Dat is logisch en helemaal niet erg! En daarom hoef je je er vooraf ook geen zorgen over te maken. 😉

Als het hemd scheurt dan heeft het een gat – wees niet vooraf al nodeloos bezorgd.

Zoals ze in Biekorf (1957) aanraden:

“Om iemand die bekommerd is, gerust te stellen, zeg dan: ‘Kom, kom, als ’t hemde scheurt, heeft het een gat’.”

Like & volg

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *